ระบบบำนาญออสเตรเลียกำลังเผชิญความเสี่ยงใหม่จากการที่ผู้คนหันมาบริหารเงินเกษียณด้วยตนเองผ่านกองทุนแบบ SMSFs มากขึ้น โดยเฉพาะการนำเงินไปกระจุกตัวในสินทรัพย์เสี่ยงอย่างสกุลเงินดิจิทัล ขณะที่หน่วยงานกำกับในออสเตรเลียเตือนว่าแนวโน้มดังกล่าวอาจเพิ่มความเปราะบางให้กับเงินออมเพื่อเกษียณในระยะยาว

SMSFs โตเร็ว ขณะที่เงินลงทุนกระจุกตัวมากขึ้น

ความวิตกกังวลเกี่ยวกับการเกษียณอายุทำให้ผู้ลงทุนจำนวนมากเลือกใช้กองทุนบำนาญที่บริหารด้วยตนเอง หรือ SMSFs เพื่อควบคุมการตัดสินใจลงทุนของตัวเองมากขึ้นในออสเตรเลีย โครงสร้างระบบบำนาญของประเทศจึงเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะในกลุ่มผู้มีอายุระหว่าง 35-55 ปี ที่มองหาโอกาสสร้างผลตอบแทนและต้องการจัดการเงินเกษียณด้วยตนเอง

ข้อมูลที่ได้รับระบุว่าเงินลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลภายใน SMSFs เพิ่มขึ้นสูงถึง 1,200% ในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมา ขณะเดียวกันมูลค่ารวมภายใต้การบริหารของ SMSFs เพิ่มขึ้นกว่า 40% สู่ระดับ A$1 ล้านล้าน สะท้อนว่ากองทุนประเภทนี้มีบทบาทมากขึ้นในระบบบำนาญออสเตรเลีย แม้นักลงทุนส่วนใหญ่ยังคงอยู่ในระบบบำนาญที่บริหารโดยมืออาชีพก็ตาม

ความเสี่ยงจากคริปโตและการลงทุนสินทรัพย์เดี่ยว

การเพิ่มขึ้นของ SMSFs มาพร้อมความเสี่ยงที่สูงขึ้นเช่นกัน โดยเฉพาะการกระจุกตัวในสินทรัพย์เดียวและสินทรัพย์ดิจิทัล ข้อมูลจากกระทรวงภาษีระบุว่า ณ ปี 2024 มีนักลงทุนประมาณ 8% ที่ลงทุนในสินทรัพย์เดียว ขณะที่การลงทุนในอสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์เติบโตขึ้นมากกว่า 50% ในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมา

ความเสี่ยงเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องทฤษฎีเท่านั้น แต่สะท้อนในเหตุการณ์จริง เช่น Rocco Longo ชายวัย 41 ปี จากออสเตรเลียที่ลงทุนในสกุลเงินดิจิทัล Kaspa และพบว่ามูลค่าลดลงจาก A$40,000 เหลือเพียง A$6,000 ภายในเวลาเพียง 25 นาที ระหว่างที่เขาเดินทางไปสนามบิน เขากล่าวว่าเขาไม่มีความเสียใจในการตัดสินใจลงทุนด้วยตนเอง

ด้านการเตือนความเสี่ยง หน่วยงานกำกับในออสเตรเลียแสดงความกังวลเกี่ยวกับการขาดความรู้ความสามารถด้านการลงทุนของผู้ถือ SMSFs โดยเฉพาะนักลงทุนใหม่ประมาณ 80% ที่เปิดบัญชีใหม่ในฐานะผู้จัดการสินทรัพย์ตนเองโดยไม่มีคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ

คำเตือนจากหน่วยงานกำกับ

แนวโน้มดังกล่าวทำให้ภาครัฐและหน่วยงานกำกับต้องจับตาใกล้ชิด เพราะหากการลงทุนเสี่ยงสูงแพร่หลายมากขึ้น อาจสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อระบบการเงินในอนาคตได้ โดยเฉพาะเมื่อเงินออมเพื่อเกษียณถูกนำไปผูกกับสินทรัพย์ที่ผันผวนสูง

“เราเห็นความเสี่ยงจากการกระจุกตัวในสินทรัพย์เสี่ยงเพิ่มขึ้น และไม่ควรมีการลงทุนที่มีความเสี่ยงมากเกินไปในกองทุนบำนาญ” — คำเตือนจากหน่วยงานกำกับของออสเตรเลียตามข้อมูลที่รายงาน

ผลกระทบต่อผู้ลงทุน ระบบบำนาญ และตลาดโดยรวม

สำหรับผู้ลงทุน การเลือกใช้ SMSFs หมายความว่าพวกเขาต้องรับผิดชอบต่อการบริหารจัดการทางการเงินของตนเองทั้งหมด รวมถึงความเสี่ยงจากการเลือกสินทรัพย์ที่อาจผันผวนมากกว่าที่คาดไว้ ส่วนในมุมของระบบบำนาญออสเตรเลีย เงินออมเพื่อเกษียณมีแนวโน้มกระจุกตัวในสินทรัพย์เสี่ยงมากขึ้น ซึ่งอาจเพิ่มความเปราะบางของพอร์ตในระยะยาว

ในมุมของหน่วยงานกำกับ แนวโน้ม SMSFs ที่เติบโตพร้อมการลงทุนในคริปโตและอสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์ ทำให้มีเหตุผลมากขึ้นในการออกคำเตือนและติดตามการกระจุกตัวของพอร์ตอย่างต่อเนื่อง หากความเสี่ยงระดับสูงกลายเป็นเรื่องแพร่หลาย อาจส่งผลต่อเสถียรภาพของระบบการเงินในอนาคต

สิ่งที่ต้องติดตามต่อไป

• ติดตามการเตือนหรือมาตรการกำกับเพิ่มเติมจากหน่วยงานของออสเตรเลีย
• ติดตามแนวโน้มการเติบโตของ SMSFs และการกระจุกตัวในสินทรัพย์เดี่ยว
• ติดตามการเคลื่อนไหวของการลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลและอสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์ในระบบ SMSFs