นางสาวนภนวลพรรณ ภวสันต์
ผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมเทคโนโลยีทางการเงิน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
Decentralized Finance (DeFi) กับศักยภาพและความท้าทาย
บทความครั้งก่อน เราได้พูดคุยเกี่ยวกับ Decentralized Finance (DeFi) ซึ่งเป็นการให้บริการทางการเงินแบบกระจายศูนย์ในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการฝากและให้ยืมสินทรัพย์ดิจิทัล (saving & lending) การซื้อขายแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ดิจิทัล (decentralized exchange: DEX) การบริหารจัดการทรัพย์สิน (asset management) รวมทั้งการกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง ซึ่งต้องยอมรับว่า DeFi เป็นความท้าทายของหน่วยงานกำกับดูแลตลาดการเงินประเทศต่าง ๆ ที่จะหาจุดสมดุลในการติดตามดูแลให้เท่าทันความเสี่ยง โดยคำนึงถึงหน้าที่หลักในการคุ้มครองผู้ลงทุน ในขณะที่ยังคงศักยภาพและจุดเด่นของ DeFi ที่เข้าถึงได้ง่าย มีความโปร่งใส และมีประสิทธิภาพ ตลอดจนความสามารถในการต่อยอดบริการและกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งมีการขยายตัวและพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว
ในบทความนี้ เราจะมาพูดถึงศักยภาพและความท้าทายของ DeFi ที่แม้จะเป็นการให้บริการแบบกระจายศูนย์ ซึ่งมีประสิทธิภาพและความโปร่งใส แต่ DeFi ก็ยังคงมีความเสี่ยงและความท้าทาย หากจะเข้ามาทดแทนบริการทางการเงินรูปแบบปัจจุบันที่มีลักษณะเป็นการรวมศูนย์ (CeFi) ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือทั้งจากฝั่งผู้พัฒนาและหน่วยงานกำกับดูแล โดยมีปัจจัยต่าง ๆ ที่ต้องพิจารณา ดังนี้
กฎเกณฑ์การกำกับดูแล (regulation)
การไม่มีตัวกลางและการเข้าถึงได้จากทั่วโลกทำให้ธุรกรรมและบริการบน DeFi มีลักษณะเฉพาะ และมีรูปแบบที่แตกต่างจากบริการทางการเงินแบบ CeFi อย่างไรก็ตาม DeFi ยังคงมีความเสี่ยงบางประการที่คล้ายคลึงกับความเสี่ยงใน CeFi ไม่ว่าจะเป็นความเสี่ยงจากตัวผลิตภัณฑ์และบริการ เช่น ความซับซ้อนของผลิตภัณฑ์ ความเสี่ยงจากการให้ยืมสินทรัพย์ดิจิทัลเกินกว่ามูลค่าหลักประกัน (overleverage) ความเสี่ยงที่ผู้ใช้งานอาจถูกหลอกลวง ได้รับข้อมูลไม่เพียงพอ หรือถูกเอาเปรียบจากผู้ให้บริการ
ดังนั้น การมีกฎเกณฑ์และการกำกับดูแลอาจช่วยสร้างสภาพแวดล้อมให้ DeFi เป็นที่ยอมรับมากขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่ง กฎเกณฑ์และการกำกับดูแลในแบบเดิม ๆ อาจส่งผลกระทบต่อศักยภาพในการให้บริการของ DeFi จึงเป็นความท้าทายของหน่วยงานกำกับดูแลที่จะพิจารณาดูแลและคุ้มครองผู้ลงทุนจากความเสี่ยง และในขณะเดียวกันก็ต้องให้มีความสอดคล้องกับลักษณะการไม่มีตัวกลาง ศักยภาพ และจุดเด่นของบริการแบบ DeFi
ความน่าเชื่อถือ (Trust)
สิ่งที่ทำให้หลายคนมองเห็นศักยภาพของ DeFi คือ ความน่าเชื่อถือ (Trust) ของเทคโนโลยี โดยผู้ใช้งาน DeFi มักมองว่าเทคโนโลยีบล็อกเชนมีความน่าเชื่อถือมากกว่าตัวกลางหรือสถาบันการเงิน ที่ความน่าเชื่อถือขึ้นอยู่กับระบบการปฏิบัติงาน บุคลากร และธรรมาภิบาลขององค์กร รวมถึงการมีกฎหมายและการกำกับดูแล รวมถึงการช่วยเหลือจากภาครัฐในกรณีที่เกิดวิกฤต โดยปัจจุบัน Trust ของ DeFi กำลังถูกทดสอบจากผู้ใช้งาน ซึ่งปัจจัยหนึ่งที่จะช่วยสร้าง Trust คือการที่ผู้พัฒนา DeFi มีการพัฒนาและให้บริการอย่างรับผิดชอบ
การพัฒนาและให้บริการอย่างรับผิดชอบ
DeFi มาพร้อมกับโอกาสและความเสี่ยง โดยที่ผ่านมาจะเห็นได้ว่า มี DeFi หลายโครงการที่เป็นการหลอกลวง (scam และ rug pull) ส่งผลให้ผู้ใช้งานจำนวนมากได้รับความเสียหาย เป็นการทำลายความน่าเชื่อถือของ DeFi ดังนั้น หากผู้พัฒนา DeFi มีความรอบคอบและความรับผิดชอบในการพัฒนาโครงการ โดยให้ความสำคัญกับผู้ใช้งาน การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ต่าง ๆ มีการป้องกันไม่ให้เกิดการใช้งานที่ไม่เหมาะสม (abuse) และสอดส่องไม่ให้มีผู้ฉวยโอกาส ใช้ชื่อ DeFi มาหาผลประโยชน์โดยมิชอบ ก็จะเป็นการสร้างความน่าเชื่อถือต่อ DeFi มากขึ้น ในทางกลับกัน หากผู้พัฒนา DeFi ไม่ได้สร้างกติกาหรือมาตรฐานที่เป็นธรรมสำหรับผู้ใช้งาน อาจทำให้ DeFi เข้ามาแทนที่ CeFi ได้ยาก ดังนั้นการสร้างมาตรฐานร่วมกันของภาคธุรกิจ จึงเป็นกลไกสำคัญที่จะทำให้ DeFi สามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืน
สำหรับประเทศไทย หากกิจกรรมบน DeFi ที่เกิดขึ้นในประเทศ มีการออกเสนอขายโทเคนให้ผู้เข้าร่วมในโครงการที่มีการกำหนดสิทธิของผู้ถือในลักษณะที่เป็นโทเคนดิจิทัลเพื่อการลงทุน หรือโทเคนดิจิทัลเพื่อการใช้ประโยชน์สำหรับโครงการ DeFi ที่ยังพัฒนาไม่แล้วเสร็จ อาจเข้าข่ายการเสนอขายโทเคนดิจิทัลที่ต้องได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. และหากลักษณะหรือรูปแบบการให้บริการเข้าข่ายเป็นการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล จะต้องได้รับใบอนุญาตการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล และต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องด้วย โดยผู้พัฒนาหรือผู้ให้บริการสามารถขอรับคำปรึกษาจากสำนักงาน ก.ล.ต. เพื่อป้องกันไม่ให้มีการดำเนินการที่ขัดต่อกฎหมาย และเพื่อดูแลให้ผู้ใช้บริการได้รับความคุ้มครองอย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ ผู้ใช้บริการควรศึกษาข้อมูลก่อนการทำธุรกรรม โดยหากใช้บริการโครงการ DeFi ที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแล ต้องมั่นใจว่า มีข้อมูลและมีความเข้าใจเกี่ยวกับ DeFi และบริการที่จะใช้งานหรือผลิตภัณฑ์ที่จะซื้อขายอย่างเพียงพอ รวมทั้งสามารถรับความเสี่ยงในกรณีที่ได้รับความเสียหายจากการทำธุรกรรมได้
ทั้งนี้ สามารถตรวจสอบรายชื่อผู้ประกอบธุรกิจอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. ได้จากแอปพลิเคชัน
SEC Check First หรือเว็บไซต์ www.sec.or.th หัวข้อ สินทรัพย์ดิจิทัล และสอบถามข้อมูลหรือแจ้งเบาะแสได้ที่ “ศูนย์บริการประชาชน ก.ล.ต.” โทร 1207 หรือผ่านช่องทางเฟซบุ๊กเพจ “สำนักงาน กลต.” หรือ SEC Live Chat ที่เว็บไซต์ ก.ล.ต.
****************************
ข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความนี้เป็นความเห็นของผู้เขียน ซึ่งไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์







