AI กับ Blockchain ถ้าจะรวมกันได้ Infrastructure ต้องพร้อมก่อน
ถ้าจะพูดถึงเทคโนโลยีที่ควรศึกษา และเป็นโอกาสในการสร้าง S-curve รวมถึงมหาเศรษฐีในศตวรรษนี้ คงหนีไม่พ้น AI และ Blockchain
หลาย ๆ คนถามผมมาตลอดในช่วงปีที่ผ่านมา ว่าเราจะนำ AI ไป integrate กับ Blockchain ได้อย่างไร คำตอบที่ผมตอบมาเสมอคือ — “AI + Blockchain” ที่เห็นกันมาในช่วงที่ผ่านมา “เกือบทั้งหมด” เป็น scam
ในยุคที่คำว่า AI + Blockchain ถูกพูดถึงแทบทุกเวที ความจริงก็คือ ยังมีเพียงไม่กี่โปรเจกต์เท่านั้นที่ลงมือแก้ปัญหาในระดับโครงสร้างอย่างจริงจัง — เพราะถ้า Infrastructure ยังไม่รองรับการทำงานของ AI ได้จริง การรวมกันของสองเทคโนโลยีก็ยังเป็นได้แค่แนวคิดที่ยังห่างไกลจากความเป็นจริง
เหตุผลก็เพราะว่า blockchain มันมี pain point เยอะมาก ๆ ในการที่จะรัน AI เพราะ nature ของ AI คือการทำ optimization ซ้ำ ๆ หลายครั้ง ซึ่งเป็นสิ่งที่กินพลังในการประมวลผลสูงมาก หรือเรียกว่า computationally expensive ในขณะที่ blockchain โดยเฉพาะในยุคแรก ๆ มีข้อจำกัดเรื่องนี้อย่างชัดเจน ทุก computation ต้องใช้ cost สูงมาก ทั้งเรื่อง energy และเวลา
ที่สำคัญคือ AI ต้องใช้ข้อมูลที่ละเอียดและ sensitive ซึ่งหลายอย่างไม่สามารถเปิดเผยแบบ public ได้แต่ blockchain นั้นโปร่งใสมากเกินไปสำหรับงานแบบนี้
ที่ผ่านมา เราเลยเห็น application ของ AI บน blockchain แค่ในลักษณะของการรัน AI อยู่ข้างนอก (off-chain) แล้วเอามาใช้ประกอบ — ไม่ว่าจะเป็นใช้ช่วยเทรด วิเคราะห์ข้อมูล หรือใช้ในกระบวนการ onboarding users แค่นั้นเอง
ส่วนใหญ่จึงเป็นการใช้คำว่า AI + Blockchain เป็น narrative ทางการตลาดมากกว่าการสร้างเทคโนโลยีจริงที่ตอบ pain point ของสองฝั่งได้พร้อมกัน
แต่ตอนนี้เริ่มมีหลายโปรเจกต์ที่พยายามจะแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจริง ๆ คือออกแบบ blockchain ให้เหมาะกับ AI ตั้งแต่ระดับโครงสร้าง
ยกตัวอย่างที่น่าสนใจมากคือ Nillion Network (NIL)
Nillion เลือกออกแบบระบบใหม่โดยแยก layer ออกเป็น 2 ส่วนหลักๆ:
-
Petnet Layer เอาไว้สำหรับทำ computation และเก็บข้อมูล โดยจะมีการเข้ารหัส (encrypted) ก่อน เพื่อให้ข้อมูลไม่ถูกเปิดเผยออกมาแบบ public
-
Coordination Layer เอาไว้จัดการ transaction ต่างๆ บน network
แนวคิดนี้คือการแก้ปัญหาสองเรื่องใหญ่พร้อมกัน — หนึ่งคือ blockchain มันโปร่งใสมากเกินไปสำหรับข้อมูลแบบ AI และสองคือ blockchain เดิมๆ มันไม่เหมาะกับการประมวลผลที่ซับซ้อนและหนักแบบที่ AI ต้องการ
Nillion เพิ่งระดมทุนได้ถึง 52.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถือว่าเยอะมากๆ สำหรับโปรเจกต์ที่ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น และถือเป็นสัญญาณที่ดีว่านักลงทุนเริ่มมองเห็นว่าการผสมผสานระหว่าง AI และ blockchain จะไม่ใช่แค่ narrative อีกต่อไป แต่กำลังเข้าสู่เฟสของโครงสร้างพื้นฐาน (infrastructure) ที่จับต้องได้จริง
ในขณะเดียวกัน ก็เริ่มเห็นโปรเจกต์อื่นๆ ที่พยายามพัฒนา blockchain แบบใหม่ที่สามารถรองรับการประมวลผลขั้นสูง หรือรองรับ AI ได้โดยไม่ต้องลดทอนเรื่อง privacy หรือ decentralization เช่น Bittensor ที่โฟกัสกับการสร้าง AI แบบกระจายศูนย์โดยตรง หรือ Ocean Protocol ที่เน้นเรื่อง data sharing แบบปลอดภัยและมีการควบคุมได้
แต่สิ่งที่ทำให้ Nillion น่าสนใจคือการเลือกโฟกัสกับการจัดการข้อมูลและ computation ที่ sensitive ในขณะที่ยังคงแนวคิดแบบ decentralized และไม่ต้องใช้ blockchain แบบดั้งเดิมเลยด้วยซ้ำ (Nillion ไม่ใช้ consensus mechanism แบบเดิม เช่น Proof of Work หรือ Proof of Stake)
นั่นอาจเป็นทิศทางใหม่ของ blockchain ที่ไม่จำเป็นต้อง copy รูปแบบเก่า แต่สร้างโครงสร้างใหม่ที่เหมาะกับ use case ใหม่โดยเฉพาะ เช่น AI
ผมเชื่อว่าสุดท้ายแล้ว AI กับ Blockchain จะต้อง merge เข้าหากันในเชิง fundamental อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่าจะช้าหรือเร็ว
คำถามจริงๆ ไม่ใช่แค่ว่า “มันจะรวมกันได้ไหม” แต่คือ “ใครจะเป็นคนที่รวมมันได้จริง?” ใครจะเป็นคน lead การ integrate สองเทคโนโลยีนี้เข้าด้วยกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
และสำหรับพวกเราในฐานะคนทั่วไป คนทำงาน หรือคนใน ecosystem ที่กำลังมองเทคโนโลยีพวกนี้อยู่ — สิ่งที่ควรถามต่อคือ
เมื่อ infrastructure พร้อมแล้ว…เราจะ “สร้าง” อะไร ที่ยังไม่เคยมีใครแก้ได้มาก่อน?
ถ้า blockchain รุ่นใหม่สามารถให้ AI เข้าถึงข้อมูลได้โดยไม่เปิดเผยข้อมูลนั้นจริงๆ
ถ้า AI สามารถประมวลผลแบบกระจายศูนย์โดยไม่ต้องยึดติดกับ server เดียว
ถ้าการตัดสินใจที่มีความซับซ้อนมากสามารถกระจาย ownership ได้จริง
...สิ่งที่เราจะเห็นต่อจากนี้ อาจไม่ใช่แค่เทคโนโลยีใหม่ แต่เป็น “โลกใหม่” ที่ไม่เคยมีใครสร้างมาก่อนเลยก็ได้
------------------------------
*หมายเหตุ : บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลและแสดงความคิดเห็นส่วนตัวเท่านั้น มิใช่คำแนะนำทางการเงิน (Not Financial Advice) ผู้อ่านควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม และพิจารณาความเสี่ยงด้วยตนเองก่อนตัดสินใจลงทุน การลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลมีความเสี่ยงสูง ราคาสามารถผันผวนอย่างรุนแรง และอาจทำให้สูญเสียเงินลงทุนทั้งหมดได้ ผู้ลงทุนควรใช้ดุลยพินิจและบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสม
บทความโดย ผศ.ดร.อุดมศักดิ์ รักวงษ์วาน (เอ็ม) PhD in Financial Mathematics ผู้ร่วมก่อตั้ง และ ที่ปรึกษา ของ Forward - Decentralized Derivatives Platform และ Forward Labs - Blockchain technology labs และ อาจารย์ภาควิชาคณิตศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์





