AI ราคาถูกของจีนกำลังท้าทาย Silicon Valley อย่างจริงจังในปี 2025 หลังบริษัทอย่าง DeepSeek, Alibaba Group Holding Ltd. และ Moonshot เร่งพัฒนาโมเดลที่ทำงานใกล้เคียงผู้นำสหรัฐฯ แต่ใช้ต้นทุนต่ำกว่า โดยอาศัยเทคนิค open-weight และ mixture of experts หรือ MoE เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในช่วงที่จีนยังเผชิญข้อจำกัดด้านชิปจากสหรัฐฯ ซึ่งสะท้อนว่าการแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ไม่ได้วัดกันที่ความแรงของโมเดลเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงต้นทุน พลังงาน และความสามารถในการนำไปใช้เชิงพาณิชย์ในวงกว้างด้วย
บริษัทปัญญาประดิษฐ์ของจีนกำลังเดินเกมรุกอย่างต่อเนื่องเพื่อสร้างความได้เปรียบด้านต้นทุนและการเข้าถึงโมเดล โดยใช้แนวทาง open-weight เพื่อเปิดให้มีการใช้งานและต่อยอดได้กว้างขึ้น ขณะที่การใช้เทคนิค mixture of experts ช่วยลดการเปิดใช้งานเครือข่ายเต็มรูปแบบในทุกคำสั่ง ทำให้ใช้ทรัพยากรคอมพิวต์น้อยลงและประหยัดพลังงานมากขึ้น
ตามข้อมูลในข่าว ชิปที่ถูกจำกัดจากสหรัฐฯ มีความเร็วสูงกว่าเกือบ 20% และใช้พลังงานน้อยกว่าถึง 30% เมื่อเทียบในบริบทที่กล่าวถึง ทำให้ผู้พัฒนาในจีนสามารถสร้างระบบที่คุ้มค่าต่อการใช้งานมากขึ้น แม้จะยังต้องเผชิญแรงกดดันจากห่วงโซ่อุปทานด้านเซมิคอนดักเตอร์ก็ตาม ขณะเดียวกัน โมเดลจีนบางรุ่นก็ขยับเข้าสู่กลุ่ม 12 โมเดลที่ดีที่สุด ซึ่งเป็นสัญญาณว่าคุณภาพเริ่มเข้าใกล้มาตรฐานระดับบนของอุตสาหกรรมแล้ว
สำหรับนักลงทุนและผู้ติดตามอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ข่าว AI ต้นทุนต่ำของจีน มีนัยสำคัญมาก เพราะการแข่งขันไม่ได้จำกัดอยู่แค่การชิงความเป็นผู้นำด้านโมเดล แต่ยังรวมถึงการแย่งชิงผู้ใช้งาน นักพัฒนา และลูกค้าองค์กรในตลาดสหรัฐฯ และตะวันตกด้วย หากโมเดลจากจีนให้ประสิทธิภาพใกล้เคียงกันแต่มีต้นทุนต่ำกว่า แรงกดดันต่อผู้เล่นระดับสูงในสหรัฐฯ อาจเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ในมุมของภาคธุรกิจ กลุ่มที่เกี่ยวข้องโดยตรงอย่าง DeepSeek, Alibaba Group Holding Ltd. และ Moonshot มีภาพการแข่งขันที่ดีขึ้นจากการลดต้นทุนการพัฒนาและการปรับใช้โมเดล ส่วนในระดับอุตสาหกรรม ศูนย์ข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐาน AI ในจีนอาจได้รับแรงหนุนจากการลงทุนที่ต่อเนื่อง รวมถึงนโยบายภาครัฐที่สนับสนุนการสร้างระบบนิเวศ AI ภายในประเทศ ทั้งในด้านเพดานค่าไฟและการลงทุนด้านดาต้าเซ็นเตอร์
ประเด็นนี้ยังสะท้อนว่าแนวทางการควบคุมการส่งออกชิปของสหรัฐฯ อาจไม่สามารถหยุดการพัฒนาของจีนได้ทั้งหมด หากจีนยังสามารถปรับสถาปัตยกรรมโมเดลให้ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น นักลงทุนจึงควรติดตามทั้งฝั่งการพัฒนาเทคโนโลยีและการตอบสนองของบริษัทสหรัฐฯ ที่อาจต้องเร่งลดต้นทุนหรือออกผลิตภัณฑ์ใหม่เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขัน
ปัจจัยที่ต้องติดตามต่อจากนี้
- การพัฒนาโมเดลใหม่ของ DeepSeek, Alibaba และผู้เล่นจีนรายอื่น
- ผลของข้อจำกัดการส่งออกชิปสหรัฐฯ ต่อความสามารถแข่งขันของจีน
- การตอบสนองของบริษัทเทคโนโลยีสหรัฐฯ ต่อ ต้นทุน AI ที่ลดลง