จีนกลับมาใช้ แร่หายาก เป็นเครื่องมือสำคัญในการกดดันสหรัฐอีกครั้ง ก่อนการพบกันช่วงกลางเดือนพฤษภาคมระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ความเคลื่อนไหวนี้สะท้อนว่าความตึงเครียดทางการค้าไม่ได้จำกัดอยู่แค่ภาษีหรือมาตรการตอบโต้ แต่ลามไปถึงวัตถุดิบที่เป็นโครงสร้างหลักของเศรษฐกิจสมัยใหม่ ตั้งแต่สมาร์ทโฟน รถยนต์ไฟฟ้า ดาต้าเซ็นเตอร์ ไปจนถึงเครื่อง MRI และอาวุธทางทหาร

ในมุมตลาด การคุมเข้มด้านแร่หายากอาจสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อสินทรัพย์เสี่ยงในวงกว้าง ไม่ใช่เพียงหุ้นเหมืองหรือผู้ผลิตแม่เหล็กเท่านั้น แต่ยังรวมถึงหุ้นเทคโนโลยี รถยนต์ไฟฟ้า พลังงานหมุนเวียน และอุตสาหกรรมกลาโหม เพราะแร่หายากเป็นวัตถุดิบสำคัญของมอเตอร์แม่เหล็กถาวร ชิ้นส่วนในกังหันลม และบางชนิดอย่างดิสโพรเซียมที่มีบทบาทในมิสไซล์นำวิถีและโดรน เมื่อซัพพลายตึงตัว เม็ดเงินมักไหลไปหาธีมที่มีอำนาจต่อรองสูงกว่า รวมถึงผู้ผลิตต้นน้ำและประเทศพันธมิตรที่พยายามสร้างห่วงโซ่อุปทานใหม่

จีนครองความได้เปรียบในห่วงโซ่อุปทานแร่หายาก

บทความระบุว่าโลกยังพึ่งพาจีนอย่างมากในห่วงโซ่แร่หายาก โดยจีนคิดเป็นราว 70% ของปริมาณแร่หายากที่ขุดขึ้นจากเหมืองทั่วโลก ขณะที่สหรัฐมีสัดส่วนเพียง 13% และออสเตรเลียอยู่ที่ 7% จุดที่จีนได้เปรียบไม่ได้อยู่แค่การขุด แต่ยังรวมถึงขั้นตอนการแปรรูปและการผลิตแม่เหล็ก ซึ่งถือเป็นคอขวดสำคัญของห่วงโซ่คุณค่า ทำให้ประเทศตะวันตกยังลดการพึ่งพาได้ยากในระยะสั้น

ความเหนือกว่าดังกล่าวทำให้แร่หายากกลายเป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ที่ทรงพลัง เพราะหากเกิดการจำกัดส่งออกหรือความล่าช้าในการส่งมอบ ย่อมส่งผลต่อผู้ผลิตในหลายอุตสาหกรรมพร้อมกัน นักลงทุนจึงต้องประเมินความเสี่ยงไม่เพียงจากราคา แต่รวมถึงความต่อเนื่องของการผลิต ต้นทุนวัตถุดิบ และความสามารถในการหาซัพพลายสำรองจากประเทศอื่น

ผลกระทบต่อหุ้นไทยและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง

สำหรับตลาดหุ้นไทย ข่าวนี้อาจส่งผ่านหลายช่องทาง หากซัพพลายแร่หายากตึงขึ้น ธุรกิจที่พึ่งพาต้นทุนอุปทานโลกและการนำเข้าชิ้นส่วนอาจเผชิญแรงกดดัน โดยเฉพาะกลุ่มยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และอุตสาหกรรมส่งออกที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ขณะที่กลุ่มที่เชื่อมกับโครงสร้างพื้นฐานพลังงานใหม่ โลจิสติกส์ และสินค้าโภคภัณฑ์อาจได้รับอานิสงส์เชิงธีมจากภาวะราคาวัตถุดิบที่ผันผวนและความต้องการกระจายแหล่งซัพพลาย

นักลงทุนควรจับตาบริษัทที่มีรายได้ผูกกับห่วงโซ่อุปทานโลกเป็นพิเศษ เพราะความผันผวนของวัตถุดิบอาจกระทบมาร์จิ้นและคำสั่งซื้อในระยะสั้น ในทางกลับกัน บริษัทที่มีการบริหารความเสี่ยงด้านต้นทุนดี มีสัญญาจัดหาวัตถุดิบระยะยาว หรือมีฐานการผลิตกระจายหลายประเทศ อาจรับมือกับความไม่แน่นอนได้ดีกว่า

ทองคำและพันธบัตรยังเป็นสินทรัพย์กันชน

ในภาวะที่ความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์และสงครามการค้าร้อนขึ้น ทองคำ และ พันธบัตร ยังคงทำหน้าที่เป็นสินทรัพย์ป้องกันความเสี่ยงได้ดี นักลงทุนมักมองหาสินทรัพย์ที่ไม่ผูกกับซัพพลายเชนโดยตรง เมื่อความไม่แน่นอนเพิ่มสูงขึ้น ขณะเดียวกันพันธบัตรคุณภาพสูงอาจได้รับแรงซื้อจากความต้องการพักเงินและลดความผันผวนของพอร์ต

โดยสรุป ประเด็นแร่หายากไม่ได้เป็นเพียงข่าวการค้าระหว่างสองมหาอำนาจ แต่สะท้อนความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทานโลกที่เชื่อมโยงไปยังอุตสาหกรรมตั้งแต่เทคโนโลยีไปจนถึงกลาโหม นักลงทุนจึงควรติดตามทั้งทิศทางการเจรจาระหว่างสหรัฐและจีน นโยบายควบคุมการส่งออก และการเคลื่อนไหวของกลุ่มอุตสาหกรรมที่อ่อนไหวต่อวัตถุดิบเหล่านี้อย่างใกล้ชิด