| การที่จีนกดดันให้ Meta Platforms ยกเลิกดีลเข้าซื้อกิจการ Manus สตาร์ทอัพด้าน AI มูลค่า 2,000 ล้านดอลลาร์เป็นสิ่งที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน แม้หลายปีที่ผ่านมา รัฐบาลจีนจะเคยใช้อิทธิพลเข้าไปควบคุมการดำเนินงานของเอกชนที่ขยายธุรกิจออกไปนอกประเทศก็ตาม คณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปแห่งชาติของจีน (NDRC) ประกาศวานนี้ (27 เม.ย.) ว่า ข้อตกลงดังกล่าวต้องถูกยกเลิก หลังจากที่มีการลงนามไปแล้วถึง 4 เดือน มาตรการนี้พุ่งเป้าไปที่ Meta Platforms และ Manus ซึ่งรายนี้เดิมทีเป็นสตาร์ทอัพของจีน และได้ย้ายไปจดทะเบียนนิติบุคคลที่สิงคโปร์ ทั้งสองบริษัทดำเนินธุรกิจกันมาแล้วหลายเดือน โดยเชื่อว่า ดีลนี้เสร็จสมบูรณ์แล้ว พนักงานของ Manus ได้ย้ายไปสำนักงานของ Meta Platforms ที่สิงคโปร์ ขณะที่ผู้บริหารได้เข้าร่วมทีม AI ของ Meta ด้านแหล่งข่าวระบุว่า Tencent Holdings, ZhenFund และ HongShan ซึ่งลงทุนใน Manus ยังได้รับเงินส่วนแบ่งไปแล้ว รวมถึง Benchmark ซึ่งเป็นบริษัทร่วมลงทุนจากสหรัฐฯ ที่ได้มอบผลตอบแทนให้แก่หุ้นส่วนไปแล้วเช่นกัน คำถามสำคัญคือ รัฐบาลของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง มีอำนาจในการบังคับให้ยกเลิกดีลของ Manus หรือไม่ และจะทำอย่างไร แม้ Meta Platforms จะไม่มีการดำเนินงานอย่างมีนัยสำคัญในจีนแผ่นดินใหญ่ แต่บริษัทยังคงมีรายได้มหาศาลจากผู้โฆษณาในจีน โดยผู้บริหารระบุว่าในปี 2023 รายได้ประมาณ 10% มาจากผู้โฆษณาในจีน ส่วนรายงานประจำปีของบริษัทระบุว่า รายได้จากจีนในปี 2024 มีมูลค่ารวม 18,350 ล้านดอลลาร์ The Wall Street Journal รายงานว่า จีนขอให้ทั้งสองบริษัทเพิกถอนดีล โดยให้เวลาไม่กี่สัปดาห์ และคืนสถานะสินทรัพย์ของ Manus ในจีนสู่สภาพเดิม นอกจากนี้ รัฐบาลยังพิจารณาบทลงโทษหากไม่มีการยกเลิกดีล ด้าน Meta Platforms ตอบโต้ประกาศ NDRC ว่า บริษัทได้ปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องและหวังว่าจะมีการหาทางออกที่เหมาะสม สเตฟานี คัม ผู้ช่วยศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัย Nanyang Technological University ในสิงคโปร์ กล่าวว่า กรณีของ Manus แสดงให้เห็นถึงความท้าทายในการกำกับดูแลทุน บุคลากร และทรัพย์สินทางปัญญาของจีนที่ออกไปนอกประเทศ นัยสำคัญเชิงนโยบายอยู่ที่ความไม่แน่นอนว่า เมื่อบริษัท AI ย้ายฐานไปต่างประเทศ จะมีอะไรที่ถูกย้ายออกไปบ้าง การที่จีนกดดันดีลระหว่าง Meta Platforms กับ Manus สะท้อนถึงความกังวลที่มีอยู่มากและการที่จีนพยายามควบคุมการพัฒนา AI ของสตาร์ทอัพทั่วประเทศ ด้านนักวิจารณ์ของจีนยังแย้งว่า การขายกิจการเป็นการปล้นเทคโนโลยี AI อันมีค่าของจีนไปมอบให้กับคู่แข่งสำคัญ อย่างไรก็ตาม ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า ดีลนี้จะยกเลิกได้หรือไม่ เนื่องจาก Manus ได้แชร์รหัสคอมพิวเตอร์ให้กับ Meta Platforms และรวมเข้ากับบริการของบริษัทสหรัฐฯ ไปแล้ว การบังคับให้ผู้ก่อตั้งและนักลงทุนของ Manus คืนเงินให้ Meta Platforms อาจส่งผลเพียงแค่ทำให้บริษัทอเมริกันเข้าถึงเทคโนโลยีสำคัญไปแบบฟรี ๆ ย้อนไป 5-6 ปีก่อน หน่วยงานกำกับดูแลของจีนได้บังคับให้ Ant Group Co. ยกเลิกการจดทะเบียนทั้งในตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้และฮ่องกงพร้อมกันในปี 2020 รวมถึงกรณีของ Didi Global แพลตฟอร์มเรียกรถ ที่ถูกสั่งเพิกถอนการทำ IPO ในตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์กเมื่อปี 2021 และยังไม่สามารถจดทะเบียนในตลาดอื่นได้อีกเลย ที่มา Bloomberg | 
